Uwaga! Korzystając z portalu IGKM akceptujesz politykę prywatności i plików cookie Izby

5.08.2013   Stanowisko Izby w sprawie przewozu rowerów w komunikacji miejskiej w świetle obowiązującego stanu prawnego

ikona

Analizując obowiązujący stan prawny dotyczący problemu przewozu roweru w środkach komunikacji miejskiej należy w pierwszym rzędzie mieć na względzie:

  • ustawę z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (j. t. Dz. U. z 2013 r. poz. 594), w szczególności art. 7 ust. 1 pkt. 4 i art. 40 ust. 2 pkt. 4 oraz
  • ustawę z dnia 15 listopada 1984 roku Prawo przewozowe (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1173), a szczególnie art. 14, 15 ust. 5 i 23.

Z przepisów ustawy ustrojowej, jaką jest ustawa o samorządzie gminnym wynika, że wszystkie sprawy dotyczące lokalnego transportu zbiorowego należą do zakresu działania gminy. Tak stanowi art. 6 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 4 zaliczając zbiorowy transport lokalny do zadań własnych gminy. Do tego rodzaju spraw należy niewątpliwie także ustalanie zasad przewozu rowerów w pojazdach komunikacji miejskiej. Ustawodawca upoważnił do wydawania przepisów porządkowych w odniesieniu do gminnego regularnego przewozu osób i bagażu radę gminy, a w m.st. Warszawie Radę m. st. Warszawy (art. 15 ust. 5 Prawa przewozowego).

Tak uchwalone przepisy, zgodnie z art. 40 w cyt. ustawy o samorządzie gminnym, mają charakter aktów prawa miejscowego obowiązującego na całym obszarze gminy. Ustalając prawo miejscowe dla przewozu osób w komunikacji miejskiej organy uchwałodawcze winny przestrzegać, wynikające z Prawa przewozowego, prawa i obowiązki obu stron umowy przewozu tj. przewoźnika/operatora i pasażera, co oznacza, że:

  • przewoźnik/operator jest obowiązany do zapewnienia podróżnym odpowiednich warunków bezpieczeństwa i higieny oraz należytej obsługi, a także do podejmowania działania ułatwiającego podróżnym, w szczególności osobom o ograniczonej sprawności ruchowej i niepełnosprawnym, korzystania ze środków transportowych ( art.14);
  • podróżny jest obowiązany przestrzegać przepisów porządkowych obowiązujących w transporcie pod warunkiem niedopuszczenia go do przewozu lub usunięcia ze środka transportu w razie zagrażania przez niego bezpieczeństwu lub porządkowi lub uciążliwości czy też odmówienia zapłacenia należności za przewóz (art. 15 ust.1,2 i 3);
  • podróżny może zabrać ze sobą do środka transportu rzeczy z wyłączeniem tych, których przewóz jest zabroniony na podstawie odrębnych przepisów, jak i rzeczy niebezpiecznych lub mogących wyrządzić szkodę osobom lub mieniu (art. 23 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2).

W oparciu o ten obowiązujący w Polsce stan prawny gminy tworzą przepisy porządkowe w publicznym transporcie zbiorowym dla swojego terenu administracyjnego, a w przypadku wykonywania transportu przez związki międzygminne lub w ramach porozumienia międzygminnego także dla tych obszarów.

Dosyć ogólnie zakreślone ramy przywołanych wyżej przepisów ustawowych, umożliwiają gminom, co do zasady, ustalanie w przepisach porządkowych w komunikacji lokalnej wyłączenia z przewozu rzeczy mogących wyrządzić szkodę innym osobom lub mieniu np. roweru (w. cyt. art. 23 ust. 2 pkt 2 prawa przewozowego). Tak np. było do 2004 roku w Warszawie i nadal jest w Elblągu. W ostatnich latach, z uwagi na przyjęcie w 2009 roku przez kilkadziesiąt miast europejskich Karty Brukselskiej, mającej na celu zwiększenie komunikacji rowerowej w ruchu miejskim, którą podpisały już także 3 miasta w Polsce, powstała tendencja wprowadzania w przepisach porządkowych przyjaznych rowerom zapisów, o czym niżej.

Można zastanowić się, czy inny podmiot np. organ państwowy czy też inna władza publiczna może wprowadzić przepisy ustalające jednolite zasady przewozu rowerów w komunikacji miejskiej dla wszystkich gmin. Wydaje się, że nie ma ku temu podstaw prawnych ponieważ ustawodawca:

  • zaliczył publiczny transport zbiorowy (komunikację miejską) do zadań własnych samorządu gminnego,
  • upoważnił gminę do wszelkich działań w tym zakresie łącznie z uchwaleniem, w formie aktów prawa miejscowego, przepisów porządkowych przewozu osób i bagażu pojazdami gminnego transportu zbiorowego na swoim administracyjnym terenie

Naruszałoby to ponadto obowiązujący od 1990 roku (a od 1 stycznia 1999 roku wprowadzony trójstopniowy podział terytorialny: gmina, powiat, województwo) ustrój samorządu terytorialnego i jego zasady, przede wszystkim samodzielność w wykonywaniu zadań własnych, do których należy m.in. zbiorowy transport lokalny.

Z informacji zebranych przez Izbę wynika, że w związku z silną tendencją zwiększenia udziału komunikacji rowerowej w ruchu miejskim, w licznych miastach Polski, o czym wspomnieliśmy wyżej, przepisy porządkowe zawierają pozytywne, szczegółowe przepisy dotyczące rowerów. Dla przykładu:

  • w Krakowie rowery można za darmo przewozić w autobusach oraz tramwajach MPK korzystając ze specjalnych bagażników zewnętrznych lub wewnątrz pojazdu niewyposażonego w tego rodzaju bagażnik, o ile nie zachodzą szczególne okoliczności uniemożliwiające wniesienie roweru np. znaczna ilość pasażerów nie pozwalająca na swobodne wprowadzenie i ustawienie roweru;
  • w Gdyni i w Gdańsku przewóz bagażu podręcznego, wózka dziecięcego lub inwalidzkiego i roweru oraz zwierząt nie podlega opłacie. Przewóz roweru jest dozwolony w pojazdach niskopodłogowych z odpowiednim oznakowaniem (piktogramem) i wskazanych w rozkładach jazdy, pod warunkiem, że nie zagraża on bezpieczeństwu ruchu oraz pasażerom;
  • we Wrocławiu rower można przewozić komunikacją miejską, zarówno autobusem jak i tramwajem (do niedawna istniał zakaz przewożenia rowerów);
  • w Warszawie, poczynając od 2004 roku zniesiony został zakaz przewozu rowerów środkami komunikacji miejskiej. Od tej daty obowiązuje ogólny zapis, że pasażer może przewozić w pojazdach bagaż, jeżeli istnieje możliwość umieszczenia go w pojeździe tak, aby nie utrudniał przejścia i nie narażał na szkodę osób i mienia innych pasażerów oraz, że rower nie może narażać innych pasażerów na zabrudzenie. Władze miasta zaufały zdrowemu rozsądkowi pasażerów, co okazało się słuszne. To rozwiązanie, stosowane od 2004 roku, sprawdza się do dziś i nie stwarza problemów.

Z przedstawionego wyżej przeglądu obowiązujących przepisów prawnych wynika, że dają one podstawę do uregulowania problemu przewozu rowerów w komunikacji miejskiej w różny sposób. Od restrykcyjnych, z których miasta jednak się wycofują z uwagi na rozwój i coraz powszechniejszą komunikację rowerową, do bezpłatnego przewozu we wszystkich rodzajach pojazdów komunikacji miejskiej z uwzględnieniem warunków lokalnych.

W oparciu o przedstawioną wyżej analizę należy dojść do wniosku, że obowiązujące przepisy prawne pozwalają gminom na rozwiązanie problemu przewozu rowerów w komunikacji miejskiej z uwzględnieniem istniejących warunków jak i możliwości technicznych.

Opracowała Cecylia Radziewicz
- radca prawny IGKM

Ocena

+ -
-10


Zobacz/wyślij komentarze (0)koperta